عطر و ایران: از گلاب قمصر تا عود و زعفران
ابن‌سینا و تقطیر
می‌گن ابن‌سینا، حدود هزار سال پیش، روش تقطیر با بخار رو برای گرفتن روغن گل‌ها بهتر کرد. قبل از اون هم دانشمندهای دنیای اسلام، مثل کِندی، درباره‌ی تقطیر گلاب و عطر کتاب نوشته بودن. نتیجه‌اش این شد که گلاب و روغن رز ایرانی قرن‌ها توی بازارهای دور و نزدیک اسم‌ورسم داشت.
گلاب‌گیری کاشان و قمصر
هر سال اردیبهشت و اوایل خرداد که گل محمدی باز می‌شه، توی قمصر و نیاسرِ کاشان گلاب‌گیری راه می‌افته: گل‌ها رو صبح زود می‌چینن و توی دیگ‌های بزرگ تقطیر می‌کنن. گل محمدی همون رز دمشقیه که توی عطرسازی دنیا هم معروفه. گلاب برای ما فقط یه بو نیست؛ توی شیرینی، چای و مراسم هم جای خودش رو داره.
عطرهای روغنی و عطاری‌ها
قبل از عطرهای الکلی، عطر یعنی روغن: اسانس گل یا چوب توی یه روغن پایه. این عطرها الکل ندارن، پخششون کمه ولی خیلی ماندگارن و هنوز توی خیلی از کشورهای خاورمیانه طرفدار دارن. عطاری‌های قدیمی خودمون هم کنار گیاه‌های دارویی، گلاب و عرقیات و عطر می‌فروختن.
چهار تا بوی آشنا: عود، زعفران، مشک و عنبر
- عود: رزین تیره‌ی درخت آکیلاریا و از گرون‌ترین مواد عطر؛ بیشتر عودهای بازار برداشتی سنتتیک‌ان.
- زعفران: ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی زعفران دنیاست؛ توی عطر یه حال چرمی، عسلی و کمی فلزی داره.
- مشک و عنبر: اسم دو تا ماده‌ی حیوانی قدیمی‌ان که امروز تقریباً همیشه نسخه‌ی سنتتیکشون استفاده می‌شه.
رز و عود: امضای خاورمیانه
ترکیب رز مخملی با عود دودی، قرن‌ها پایه‌ی عطرهای روغنی عربی و ایرانی بوده. از دهه‌ی ۲۰۰۰ برندهای نیچ غربی هم سراغش رفتن و حالا یه ژانر کامله. معمولاً زعفران و کهربا هم کنارشونن.
عطرهای عربی امروز
این روزها برندهای عربی و اماراتی، با بوهای گرم، شیرین و عودی و قیمت‌های مناسب‌تر، توی ایران هم زیاد پیدا می‌شن. خیلی‌هاشون از عطرهای معروف غربی الهام گرفتن؛ اگه دنبال یه جایگزین ارزون‌تری، بخش جایگزین‌های مشکین کمکت می‌کنه.